مىنمود ، ولى او را از خود براند . « 1 » ابن حجر ( در گذشتهء 852 ه - . ) نيز در كتاب خود « لسان الميزان » همين گفتار ذهبى و بعضى از نقليات قبلى ابن عساكر را دربارهء عبد الله بن سبأ مىآورد آن گاه مىگويد : امام ( ع ) به ابن سبأ گفت به خدا سوگند كه پيامبر خدا ( ص ) ، مطلبى را به من نگفته است كه آن را از ديگران مكتوم داشته باشم . و من از رسول خدا ( ص ) شنيدم كه مىفرمود پيش از قيامت ، سى نفر كذاب و دروغ‌گو به وجود خواهند آمد . آنگ اه فرمود : ابن سبأ ! تو يكى از آن سى نفر مىباشى . باز ابن حجر مىگويد : سويد بن غفله در دوران خلافت على بن ابى طالب ( ع ) به خدمت وى رسيد و عرضه داشت من عدّه‌اى را كه عبد الله بن سبأ هم جزء آنان بود ديدم كه از ابو بكر و عمر سخت انتقاد و بدگويى مىكردند ، و عقيده دارند كه تو نيز باطناً نسبت به اين دو خليفه بدبين مىباشى . ابن حجر اضافه مىكند : عبد الله بن سبأ ، اول كسى بود كه انتقاد و بدگويى از خليفهء اول و دوم را آغاز نمود و اظهار داشت كه على نيز نسبت به اين دو خليفه بدبين بوده و در دل خود عداوت آنها را دارد . و چون على اظهار ابن سبأ را در اين مورد شنيد ، گفت : مرا با اين خبيث سياه چهره چه كار ؟ به خدا پناه مىبرم از اين كه در دل من نسبت به اين دو نفر ، كوچك‌ترين عداوت و تيرگى باشد . سپس ابن سبأ را احضارو به مدائنش تبعيد نمود ، و فرمود او نبايد اصلًا با من در يك شهر و يك محيط زندگى كند ، سپس در ميان مردم به منبر رفت جريان ابن سبأ و مدح و ثناى خود را در بارهء خليفهء اوّل و دوم بيان نمود ، و در آخر بيانات و

--> ( 1 ) . جوزجانى همان ابراهيم بن يعقوب بن اسحق سعدى است . و كنيهاش ابو اسحاق بود ، در جوزجان كه از نواحى بلخ مىباشد ، متولد گرديد . به بلاد و شهرهاى زياد سفر نمود . و در دمشق سكونت اختيار كرد ، و به نقل حديث پرداخت . از مؤلفات اوست : « الجرح و التعديل » و « الضعفاء « و « المترجم » . ذهبى در « تذكرة الحفاظ » در شرح حال او ميگويد : جوزجانى در بارهء على بن ابى طالب انحراف عقيده داشت . باز ميگويد : او نسبت به على بدگويى ميكرد . و در « معجم البلدان » در لغت جوزجان آمده است كه جوزجانى از كسى خواست براى وى مرغى ذبح كند ، آن شخص حاضر نگرديد . جوزجانى گفت : در حيرتم كه مردم براى ذبح كردن مرغى حاضر نميگردند ، در صورتى كه على بن ابى طالب تنها در يك جنگ هفتاد هزار نفر را به قتل رسانيد . وفات جوزجانى در سال 259 ه - بوده است . ( به تذكرة الحفاظ ترجمهء 569 و تاريخ ابن عساكر و ابن كثير ، ج 11 ، ص 31 مراجعه شود ) .